Alimenty na dziecko – jak ustala się ich wysokość?

Od czego zależy wysokość alimentów na dziecko?

Nie istnieje jedna ustawowa stawka alimentów należna każdemu dziecku.

Przy ustalaniu wysokości świadczenia sąd bierze pod uwagę przede wszystkim dwa podstawowe elementy:

• usprawiedliwione potrzeby dziecka,
• możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica zobowiązanego do alimentów.

Oba te elementy są oceniane łącznie.

Oznacza to, że sama wysokość wynagrodzenia jednego z rodziców nie przesądza jeszcze o wysokości alimentów. Z drugiej strony również samo przedstawienie wysokich kosztów utrzymania dziecka nie oznacza automatycznie, że drugi rodzic zostanie zobowiązany do ich pokrycia w żądanej wysokości.

Sąd ocenia całą sytuację rodziny, wiek dziecka, jego zdrowie, edukację, dotychczasowy poziom życia oraz rzeczywiste możliwości obojga rodziców.

Jakie potrzeby dziecka uwzględnia sąd?

Podstawą określenia alimentów są usprawiedliwione potrzeby dziecka.

W zależności od jego wieku i sytuacji mogą obejmować między innymi koszty:

• wyżywienia,
• mieszkania i mediów,
• odzieży i obuwia,
• środków higienicznych,
• szkoły lub przedszkola,
• podręczników i materiałów edukacyjnych,
• zajęć dodatkowych,
• transportu,
• leczenia, rehabilitacji i leków,
• wypoczynku,
• sportu i zainteresowań,
• telefonu i dostępu do Internetu,
• innych wydatków wynikających z indywidualnej sytuacji dziecka.

Nie oznacza to jednak, że w pozwie wystarczy stworzyć możliwie długą listę kosztów.

Ważne jest, aby wydatki były realne, uzasadnione i możliwe do wykazania.

Przy przygotowywaniu sprawy warto dlatego przeanalizować miesięczne koszty utrzymania dziecka i oddzielić wydatki regularne od tych ponoszonych okresowo, np. raz w roku lub raz na kilka miesięcy.

Czy każdy wydatek na dziecko zostanie uwzględniony?

Nie zawsze.

Sąd nie bada wyłącznie tego, czy rodzic rzeczywiście ponosi określony koszt, ale również tego, czy można go uznać za usprawiedliwioną potrzebę dziecka w danych okolicznościach.

Znaczenie może mieć między innymi:

• wiek dziecka,
• jego stan zdrowia,
• dotychczasowy poziom życia rodziny,
• uzdolnienia i zainteresowania,
• sytuacja finansowa rodziców,
• zasadność i wysokość konkretnego wydatku.

Dlatego w sprawie alimentacyjnej warto nie tylko przedstawić kwotę miesięcznych kosztów, ale również wyjaśnić, z czego ona wynika.

Czy alimenty zależą tylko od faktycznych zarobków rodzica?

Nie.

Przepisy odnoszą się do możliwości zarobkowych i majątkowych osoby zobowiązanej, a nie wyłącznie do kwoty aktualnie wykazywanego wynagrodzenia.

W praktyce sąd może zatem analizować między innymi:

• wykształcenie,
• doświadczenie zawodowe,
• kwalifikacje,
• stan zdrowia,
• dotychczasowe zarobki,
• sytuację na rynku pracy,
• posiadany majątek,
• inne źródła dochodów.

Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy rodzic celowo ogranicza aktywność zawodową, przechodzi na gorzej płatną pracę albo formalnie wykazuje niewielkie dochody, mimo że jego rzeczywiste możliwości zarobkowe są większe.

Czy rodzice zawsze powinni płacić po połowie?

Nie.

Obowiązek utrzymania dziecka obciąża oboje rodziców, ale nie oznacza automatycznie, że każde z nich powinno finansować dokładnie 50% wszystkich kosztów.

Znaczenie ma również osobisty udział w opiece i wychowaniu dziecka.

Rodzic, z którym dziecko na co dzień mieszka, może wykonywać znaczną część swojego obowiązku alimentacyjnego poprzez osobiste starania: codzienną opiekę, przygotowywanie posiłków, dowożenie do szkoły, organizowanie leczenia, nauki i innych spraw dziecka.

W takiej sytuacji udział finansowy drugiego rodzica może być odpowiednio większy.

Czy świadczenie 800+ obniża alimenty?

Samo otrzymywanie świadczenia wychowawczego nie zastępuje obowiązku alimentacyjnego rodziców.

Przepisy wprost wskazują, że świadczenie wychowawcze nie wpływa na zakres świadczeń alimentacyjnych.

Oznacza to, że rodzic zobowiązany nie może skutecznie argumentować, że powinien płacić niższe alimenty wyłącznie dlatego, że drugi rodzic otrzymuje świadczenie na dziecko.

Jak przygotować zestawienie kosztów utrzymania dziecka?

Jednym z najważniejszych elementów przygotowania sprawy o alimenty jest rzetelne przedstawienie wydatków.

Najlepiej sporządzić zestawienie obejmujące kilka grup kosztów.

Przykładowo:

Koszty codzienne:
wyżywienie, środki higieniczne, bieżąca odzież.

Koszty mieszkaniowe:
odpowiednia część czynszu, energii, ogrzewania, Internetu i innych opłat.

Edukacja:
przedszkole lub szkoła, podręczniki, wyprawka, wycieczki, korepetycje.

Zdrowie:
leki, wizyty lekarskie, stomatolog, okulary, rehabilitacja.

Rozwój i wypoczynek:
sport, zajęcia dodatkowe, wakacje, ferie, kultura i zainteresowania.

Wydatki ponoszone raz w roku warto odpowiednio przeliczyć na średni koszt miesięczny.

Tak przygotowane zestawienie jest znacznie bardziej przekonujące niż podanie jednej ogólnej kwoty bez wskazania, z czego ona wynika.

Jakie dokumenty mogą być potrzebne w sprawie o alimenty?

Zakres dokumentacji zależy od konkretnej sytuacji.

Przydatne mogą być między innymi:

• faktury i rachunki,
• potwierdzenia opłat za szkołę lub przedszkole,
• dokumentacja medyczna,
• rachunki za leczenie i leki,
• umowy i potwierdzenia opłat za zajęcia dodatkowe,
• dokumenty dotyczące kosztów mieszkania,
• potwierdzenia przelewów,
• dokumentacja dotycząca dochodów rodziców,
• zeznania podatkowe,
• dokumenty wskazujące na sytuację majątkową.

Nie trzeba jednak gromadzić paragonu za każdy bochenek chleba czy pojedynczy zakup spożywczy.

Ważne jest stworzenie wiarygodnego obrazu rzeczywistych kosztów utrzymania dziecka.

Podwyższenie alimentów – kiedy można się o nie ubiegać?

Raz ustalone alimenty nie muszą obowiązywać w tej samej wysokości przez wiele kolejnych lat.

Jeżeli od poprzedniego orzeczenia lub zawarcia umowy nastąpiła istotna zmiana stosunków, można żądać zmiany wysokości alimentów.

Podstawą podwyższenia mogą być przykładowo:

• wzrost kosztów utrzymania związany z wiekiem dziecka,
• rozpoczęcie szkoły lub kolejnego etapu edukacji,
• pojawienie się nowych zajęć edukacyjnych lub sportowych,
• pogorszenie stanu zdrowia,
• konieczność leczenia lub rehabilitacji,
• istotny wzrost cen podstawowych produktów i usług,
• poprawa sytuacji finansowej rodzica zobowiązanego.

Sąd porównuje wówczas sytuację istniejącą w chwili poprzedniego ustalania alimentów z sytuacją aktualną.

Nie wystarczy zatem samo stwierdzenie, że od wydania poprzedniego wyroku upłynęło kilka lat. Trzeba pokazać co konkretnie się zmieniło i jaki wpływ ma ta zmiana na potrzeby dziecka lub możliwości rodziców.

Czy wzrost cen może uzasadniać podwyższenie alimentów?

Wzrost kosztów życia może być jednym z elementów przemawiających za zmianą wysokości alimentów, ale najlepiej nie ograniczać uzasadnienia wyłącznie do ogólnego powołania się na inflację.

Znacznie mocniejsze jest wykazanie konkretnych zmian.

Przykładowo dziecko, które kilka lat wcześniej chodziło do przedszkola, może obecnie mieć zupełnie inne potrzeby związane ze szkołą, transportem, nauką języka, sportem, leczeniem czy wyżywieniem.

Dlatego w sprawie o podwyższenie alimentów warto porównać:

sytuację dziecka w chwili poprzedniego orzeczenia

z

sytuacją istniejącą obecnie.

Czy można żądać obniżenia alimentów?

Tak.

Mechanizm zmiany wysokości alimentów działa w obie strony.

Jeżeli sytuacja uległa istotnej zmianie, rodzic zobowiązany może wystąpić o obniżenie alimentów.

Znaczenie może mieć przykładowo:

• istotne i niezawinione pogorszenie możliwości zarobkowych,
• poważna choroba,
• trwała utrata części zdolności do pracy,
• zmiana sytuacji majątkowej,
• istotna zmiana potrzeb dziecka.

Sama chęć ponoszenia niższych kosztów albo dobrowolne zrezygnowanie z lepiej płatnej pracy co do zasady nie powinny jednak automatycznie prowadzić do obniżenia obowiązku alimentacyjnego.

Czy alimenty kończą się po ukończeniu przez dziecko 18 lat?

Nie automatycznie.

Osiągnięcie pełnoletności samo w sobie nie powoduje wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego.

Podstawowe znaczenie ma to, czy dziecko jest już w stanie utrzymać się samodzielnie.

Dlatego obowiązek alimentacyjny może trwać również wobec pełnoletniego dziecka, które przykładowo kontynuuje naukę i nie ma jeszcze realnej możliwości samodzielnego utrzymania.

Z drugiej strony przepisy przewidują sytuacje, w których rodzice mogą uchylić się od dalszego ponoszenia świadczeń względem pełnoletniego dziecka, między innymi gdy świadczenia powodują nadmierny uszczerbek albo dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możliwości samodzielnego utrzymania się.

Każdy taki przypadek wymaga indywidualnej oceny.

Czy można żądać alimentów za wcześniejszy okres?

W określonych sytuacjach możliwe jest dochodzenie świadczeń dotyczących okresu sprzed wniesienia pozwu, jednak nie oznacza to automatycznej możliwości uzyskania alimentów za dowolnie długi okres wstecz.

Znaczenie mają między innymi niezaspokojone potrzeby uprawnionego z wcześniejszego okresu albo zobowiązania zaciągnięte w celu ich pokrycia.

Dlatego kwestia alimentów za okres poprzedzający wniesienie pozwu powinna być analizowana odrębnie w każdej sprawie.

Zabezpieczenie alimentów na czas trwania postępowania

Sprawa sądowa może trwać wiele miesięcy, podczas gdy dziecko potrzebuje środków utrzymania na bieżąco.

Dlatego wraz z pozwem można złożyć wniosek o zabezpieczenie alimentów na czas trwania postępowania.

Sąd może zobowiązać rodzica do płacenia określonej kwoty jeszcze przed wydaniem końcowego wyroku.

W sprawach alimentacyjnych przepisy upraszczają warunki uzyskania zabezpieczenia – podstawą jest uprawdopodobnienie istnienia roszczenia.

Warto więc już przy przygotowaniu pozwu rozważyć, czy taki wniosek powinien zostać zgłoszony oraz w jakiej wysokości.

Do jakiego sądu składa się pozew o alimenty?

Powództwo o alimenty można wytoczyć między innymi przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów.

W praktyce oznacza to, że w przypadku małoletniego dziecka możliwe jest najczęściej prowadzenie sprawy przed sądem właściwym dla miejsca jego zamieszkania.

Sprawy o alimenty w pierwszej instancji rozpoznają co do zasady sądy rejonowe.

Czy osoba dochodząca alimentów płaci opłatę od pozwu?

Strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych jest ustawowo zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych przy wniesieniu pozwu.

Nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie nie mogą pojawić się inne koszty związane z postępowaniem, np. wynikające z przeprowadzanych dowodów lub udziału profesjonalnego pełnomocnika.

Jak może pomóc radca prawny w sprawie o alimenty?

Sprawa alimentacyjna nie powinna sprowadzać się wyłącznie do wskazania jednej oczekiwanej kwoty.

Dobre przygotowanie wymaga analizy kosztów utrzymania dziecka, sytuacji obojga rodziców oraz materiału dowodowego, który pozwoli przedstawić te okoliczności przed sądem.

Pomoc prawna może obejmować między innymi:

• analizę sytuacji dziecka i rodziców,
• przygotowanie zestawienia kosztów utrzymania,
• ocenę zasadności żądanej wysokości alimentów,
• przygotowanie pozwu o alimenty,
• przygotowanie pozwu o podwyższenie albo obniżenie alimentów,
• sporządzenie odpowiedzi na pozew,
• przygotowanie wniosku o zabezpieczenie,
• analizę materiału dowodowego,
• reprezentację przed sądem,
• pomoc w negocjacjach i próbie uzgodnienia wysokości świadczenia.

W sprawach o podwyższenie lub obniżenie alimentów szczególnie ważne jest ustalenie, co zmieniło się od czasu poprzedniego orzeczenia oraz jakie dokumenty pozwalają tę zmianę wykazać.

Alimenty na dziecko w Katowicach – warto dobrze przygotować sprawę

Wysokość alimentów jest zawsze rezultatem oceny konkretnej sytuacji dziecka i rodziców.

Dlatego zarówno przed złożeniem pierwszego pozwu o alimenty, jak i przed wystąpieniem o ich podwyższenie lub obniżenie warto uporządkować koszty utrzymania dziecka, dokumentację oraz informacje dotyczące sytuacji majątkowej i zarobkowej rodziców.

Kancelaria Radcy Prawnego Sebastian Stokłosa ma siedzibę w Katowicach i prowadzi sprawy alimentacyjne dla klientów z całego województwa śląskiego, a w razie potrzeby również z innych części Polski. Pomoc obejmuje sprawy o ustalenie, podwyższenie i obniżenie alimentów, a także reprezentację w postępowaniach sądowych. Wstępna analiza sprawy oraz przygotowanie dokumentów mogą być prowadzone również zdalnie.

Jeżeli alimenty mają zostać rozstrzygnięte w ramach postępowania rozwodowego, więcej informacji znajdziesz również na stronie Rozwód w Katowicach.

Informacje o pomocy kancelarii w pozostałych sprawach dotyczących rodziny znajdziesz na stronie Prawo rodzinne.